امتياز عليخان العرشي
155
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
6 - حوادث و جنگهاى تاريخى را به اختصار با ذكر سند ذكر كرده . 7 - چون شريف رضى خطبهها را گاه بدون ذكر سند و به طور تقطيع ذكر كرده است لازم ديده است كه براى توضيح معنا اولا سلسلهء سندها را ( تا آنجا كه توانسته است ) از كافى ، من لا يحضر ، بحار ، وسائل ، توحيد و ارشاد و غيره ذكر نمايد . و گاه طريق روايات او با طرق روايات سيد شريف رضى متفاوت است و آن را « منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغه » ناميده است و سپس در ديباچه به روش شرح ابن ميثم به ذكر مباحث الفاظ و اقسام حقيقت و مجاز ، مشترك ، تشبيه ، استعاره ، محسنات بديعيه و به ذكر القاب ، نام حضرت على ( ع ) و شرح حال شريف رضى پرداخته كه 291 صفحه ديباچه را به تمام اين مطالب اختصاص داده است . 86 - منهج المقال فى احوال الرجال ، للاسترابادى [ خطى لكنهو ] : تأليف علامه مولانا ميرزا محمد بن على بن ابراهيم استرآبادى ( فوت 1026 يا 1028 ه . ق ) در رجال شيعه . وى را در رجال شيعه سه كتاب بوده است ، رجال صغير ، رجال وسيط و رجال كبير كه آن را در سال 984 ه . ق در نجف اشرف به پايان رسانيده است و توسط ابو على طبرسى تلخيص گرديد و آن را « منتهى المقال » ناميد . رجوع كنيد به منتهى المقال در همين فهرست . اين كتاب در 1306 ق تهران ، سنگى ، رحلى ، 517 ص با تعليقه آقا محمد باقر بهبهانى و أمل الآمل و منظومهء بحر العلوم چاپ شد ، تهران 1302 ه . ق سنگى ، رحلى ، 376 65 صفحه در خاتمهء آن أمل الآمل . 87 - الموشى يا كتاب الموشى لا بن الوشاء : تأليف ابو الطيب محمد ( احمد ) بن اسحاق بن يحيى الوشاء ( فوت 936 ) . اديب ، نحوى ، از ظرفاى ادبا و نحويين ، شاگرد ، مبرد و ثعلب در مكتب خانهها تدريس مى كرد . القفطى گويد كه : در دار الخلافه تعليم مى داد چندين كتاب در زمينهء نحو ، لغت ، ادب و اخبار نوشت كه معروفترين آنها الموشى يا « الظرف و الظرفاء » است . در اين كتاب ، آداب و رسوم ظرفاى زمان خود و عادات اشراف را در باب سلوك و رفتار و به طور كلى زندگانى عمومى ايشان را بيان كرده است . اين كتاب شامل 56 باب است . آغاز آن : باب الادب عن حدود الادب و ما يجب على الادباء من الفحص و الطلب . انجام آن : باب ما يكتب على الدراهم و الدنانير التي ضربت للملوك فى المقاصير . و از اشعار شعراء و كلمات بيغان بسيار آورده است . اين كتاب براى نخستين بار در 1302 ه . در ليدن - بريل به قطع جيبى ، سربى در 214 ص با فهرست اعلام و قافيهها و يك مقدمهء كتابشناسى ( در 1886 م . ) و بار دوم در مصر 1324 چاپ شد . 88 - ميزان الاعتدال فى نقد الرجال [ لكنهو 1301 ه . ق ] : تأليف شمس الدين ابو عبد اللّه محمد بن احمد ذهبى ( فوت 748 ه . ق ) در دو جلد به زبان عربى در نقد رجال حديث اهل سنت . ذهبى اين كتاب را پس از كتاب ديگر خود به نام « المغنى » نگاشت و نواقص آن را در كتاب « ميزان » بر طرف كرد . اين كتاب به ترتيب الفباست و كليهء رجال صحاح سته را مورد نقد و جرح و تعديل قرار داده است و تمام كذابين و جاعلين و مزورين حديث را نام برده است . در سال 1382 ه . ق در قاهره ، قطع وزيرى ، سربى در 3 جلد چاپ شد . 89 - نهج البلاغهء چاپ مصر ، تصحيح محى الدين عبد الحميد . 90 - وفيات الاعيان فى انباء أبناء الزمان لابن خلكان : مصر 1275 ه . تأليف قاضى